Water kan er heel helder uitzien, ondank dat er toch veel opgeloste stoffen inzitten. Dit zijn bijvoorbeeld mineralen en zouten, maar ook veel andere stoffen die in het water terechtkomen. Met het blote oog zie je deze stoffen echter niet. Wie meer te weten wilt komen over de hoeveelheid opgeloste stoffen in water kan daarvoor een TDS meter gebruiken. Dit zijn kleine digitale meters welke binnen enkele seconden een TDS-waarde op het display weergeven. Ze worden in huis gebruikt voor uiteenlopende toepassingen. Van het controleren van drinkwater tot het onderhouden van een aquarium.
Een TDS-meter vertelt alleen niet precies wát er in het water zit. Dat onderscheid is belangrijk. De meter meet de totale hoeveelheid opgeloste stoffen die elektrisch geleidend zijn. Toch is dit een hele interessante waarde.
Wat betekent TDS?
TDS is de afkorting van Total Dissolved Solids. Vrij vertaald is dit de totale hoeveelheid opgeloste stoffen in een vloeistof. In water kan bijvoorbeeld calcium, magnesium, natrium en verschillende zouten zitten. De hoeveelheid stoffen welke opgelost in het water zitten en welke stoffen dit zijn verschilt per waterbron. Ook behandeling van het water kan invloed hebben op de uiteindelijke waarde.
De TDS waarde wordt meestal weergegeven in PPM, oftewel parts per million. Bij verdunde waterige oplossingen wordt dit in de praktijk vaak ongeveer gelijkgesteld aan milligram per liter. Een waarde van 200 ppm betekent dus grofweg dat er ongeveer 200 milligram opgeloste stoffen per liter aanwezig zijn. Het is daarbij belangrijk om te begrijpen dat een TDS-meter die stoffen niet afzonderlijk telt of herkent. De meter maakt een schatting op basis van de elektrische geleidbaarheid van het water.
Een TDS-meter meet geen specifieke vervuiling
Dit is misschien wel het belangrijkste punt voor consumenten. Een lage TDS-waarde betekent niet automatisch dat water vrij is van ongewenste stoffen. En een hogere waarde betekent evenmin dat het water ongezond of vervuild is. Water met relatief veel calcium en magnesium kan bijvoorbeeld een hogere meetwaarde geven. Dat zijn mineralen die van nature vaak in water voorkomen. Tegelijkertijd kunnen bepaalde ongewenste stoffen al bij zeer lage concentraties relevant zijn.
Je kunt er bijvoorbeeld niet rechtstreeks mee bepalen hoeveel PFAS, lood, pesticiden of microplastics in een glas water zitten. Daar zijn laboratoriumanalyses voor nodig. Waar de TDS waarde wel heel handig voor is, is om te bepalen of bijvoorbeeld een waterfilter goed functioneerde. Zit er geen groot verschil in de TDS waarde voor of na een waterfilter, dan zal zo’n waterfilter heel veel stoffen wel doorlaten. En des te lager de TDS waarde des te zuiverder is het water. Over hoe een TDS meter werkt is uiteraard meer te vertellen, maar dat zal het doel van dit artikel voorbij gaan.
Drinkwater vergelijken
Een voor de hand liggende toepassing is dus het meten van drinkwater. Sommige mensen zijn simpelweg nieuwsgierig naar de TDS-waarde van hun kraanwater. Anderen vergelijken kraanwater met flessenwater of met water dat door een filtersysteem is gegaan om zo te bepalen wat zuiverder is.
Een filter met alleen actieve kool hoeft de TDS-waarde bijvoorbeeld nauwelijks te veranderen, omdat het niet bedoeld is om veel opgeloste stoffen te verwijderen. Bij een systeem op basis van omgekeerde osmose ligt dat anders. Zo’n membraan houdt veel opgeloste stoffen tegen, waardoor de TDS-waarde van het gefilterde water duidelijk lager zal zijn. Door het water vóór en na het filtersysteem met dezelfde meter te meten krijg je snel een indicatie van de werking.
Handig bij een omgekeerde-osmosesysteem
Wie thuis een omgekeerde osmosefilter gebruikt, heeft misschien wel een van de meest praktische toepassingen voor een TDS-meter gevonden.
Het kraanwater zal meestal rond een bepaalde waarde zitten wat meestal niet heel veel veranderd. Het gefilterde water zal normaal gesproken een aanzienlijk lagere TDS waarde hebben. Wanneer de waarde na verloop van tijd plotseling stijgt dan kan dat erop wijzen dat de prestaties van het waterfilter niet meer optimaal zijn. Het kan zijn dat onderhoud nodig is of dat er filters of een membraan moeten worden vervangen. Een enkele meting zegt niet alles. Door regelmatig onder vergelijkbare omstandigheden te meten, ontstaat echter een patroon. Afwijkingen vallen dan sneller op.
Aquariumwater in de gaten houden
Ook aquariumliefhebbers gebruiken vaak een TDS-meter. De hoeveelheid opgeloste stoffen in het water kan van belang zijn voor bepaalde vissen, garnalen en planten. Vooral aquarianen die gebruik maken van osmosewater en daar zelf mineralen aan toevoegen gebruiken de meter als controle middel. Na het toevoegen van mineralen loopt de TDS-waarde op. Door steeds volgens dezelfde methode te werken kan men makkelijk controleren of nieuw aangemaakt water ongeveer overeenkomt met de vorige keer.
Planten en hydrocultuur
Een andere toepassing vinden we bij planten. Bij bijvoorbeeld hydrocultuur groeien de planten niet in gewone aarde maar krijgen ze hun voedingsstoffen via water. De samenstelling van die voedingsoplossing is belangrijk. Telers gebruiken hiervoor vaak een EC-meter die rechtstreeks de elektrische geleidbaarheid meet maar TDS-meters worden ook veel gebruikt. Na toevoeging van plantenvoeding stijgt de hoeveelheid opgeloste stoffen in het water en daarmee ook de TDS-waarde. Zo kan een thuiskweker controleren of een de te geven voedingstoffen ongeveer in dezelfde concentratie aanwezig zijn als voorheen.
Vooral sterk in vergelijken
Daar ligt uiteindelijk de grootste kracht van een TDS-meter. Een TDS meter voert geen volledig wateranalyse uit. Daarvoor is een gerichte test of een laboratoriumanalyse nodig. Een TDS meter is daarvoor echter ook niet bedoeld. Het is vooral een methode waarmee verschillen kunnen worden vastgesteld. Je kunt kraanwater vergelijken met gefilterd water, een osmosefilter controleren, aquariumwater volgen of de concentratie van een voedingsoplossing voor planten in de gaten houden. De meting duurt meestal maar enkele seconden.
Juist die eenvoud maakt TDS-meters aantrekkelijk voor thuisgebruik. Geen ingewikkelde analyse en geen laboratorium nodig voor een snelle vergelijking. Sensor in het water, even wachten en er verschijnt een getal.
